In het kader van de opleiding als buurtcirkelcoach doe ik een training. Een module was Social Role Valorization. Deze sociale theorie gaat over hoe je kwetsbare mensen herstelt door een van hun goede rollen uit te bouwen en zo een toegevoegde waarde in de maatschappij te hebben. Het is een andere manier van denken.

Op dit moment stoppen we nog steeds allerlei groepen (laag verstandelijk beperkten, verslaafden, mensen met een psychiatrische stoornis, etc.) weg in voorzieningen. Er is nog steeds ergens de gedachte dat dit goed is voor de maatschappij en voor hen. In deze tijd van ambulantisering komt er wel verandering in, maar het kan nog veel beter.

Het gaat ook over zingeving voor kwetsbare mensen. Wanneer zij niet een gewaardeerde rol kunnen vinden in de maatschappij kunnen ze makkelijk een negatieve rol innemen zoals crimineel of client. De uitdaging is om een rol te vinden waarmee ze weer gewaardeerd worden. Dat is grotendeels een maatschappelijk of omgevingen probleem, want mensen met een kwetsbaarheid worden over het algemeen gedevalueerd. Kijk maar eens bij jezelf welke groepen mensen je liever niet in je buurt wil hebben, of liever niet in je vriendenkring wil of simpelweg vermijd als je ze op straat tegenkomt. Iedereen heeft dit devaluatie mechanisme in zich.

Wat als we daar anders over kunnen nadenken en voelen. Dan krijg je bijvoorbeeld een andere kijk op werk. Dan kun je bij iedereen een activiteit vinden die hij of zij goed kan en daarmee ga je kijken of er ergens een plek is in een bedrijf waar iemand ook echt op gewaardeerd wordt. Niet met een sociale subsidie, want dat is nog steeds stigmatiserend.

Zo hebben we op de afdeling waar ik werk een jonge cliënt die zich identificeerd met client zijn en crimineel zijn. Daar ontleent hij een zekere waarde en zingeving aan. Tegelijk is het een zeer goede rapper. Het is onze taak om die sociaal gewaardeerde rol van muzikant naar voren te brengen. Werken als artiest, werken in een platenzaak, etc. Deze trajecten zijn 1 op 1. Groepsprojecten zijn vaak al weer een soort wegstoppen van mensen. Zo heb ik deze jongen aan een vriend gekoppeld die al tien jaar bezig is als muzikant. Het klikt en ze werken nu tot diep in de nacht in de studio. De jonge client vertelde dat wanneer hij muziek maakt een heel ander mens is. Dat kan ik ook zien. Ik zie dan een zelfverzekerde sociale en enthousiaste jongen met grenzeloze ambitie.

Dit zijn complexe problematieken die jaren kunnen duren om te veranderen. Een rol zoals zus, bakker, hulpverlener of wat dan ook bestaat uit competenties en beeldvorming. Beiden moeten kloppen. Een bakker met olievlekken op zijn witte jas komt niet vertrouwd over. Een ober die grove taal gebruikt wordt niet gewaardeerd.

Hulpverleners die een dergelijke visie in de praktijk willen brengen door mensen met een merkbare kwetsbaarheid naar gewaardeerde functies en rollen willen begeleiden worden ook vaak afgewezen. Dat is een gegeven. De omgeving is belangrijk en niet snel te veranderen. Het is een spel van aanpassen en motiveren. Wanneer het lukt is het een grote overwinning.

Onderstaand filmpje is aan de ene kant een goed voorbeeld, want de bijzondere talenten worden ingezet in een waardevolle betaalde baan rol. Tegelijk kan het veel beter, want het is toch een soort stigma dat autisme alleen dit soort dingen kunnen.